SUMANTRI NGENGER 3 – Ki Nartosabdo

sumantringenger3 copy

Kaset ketiga ini adalah yang paling susah tangguh-nya ketika dkonversi audionya  ke digital. Tadinya diperkirakan inputnya overdrive. Tetapi bagaimanapun level diatur, tetap saja suara tidak mulus. Disimpulkan bahwa kasetnya telah terdegradasi. Sekali lagi, mohon maaf juga kali ini untuk kualitas convert-nya.

Dikisahkan bahwa Sumantri telah menghadap kepada Prabu Harjuna Sasrabahu, dan mengatakannnya hal tersebut kepada ayahnya. Ia telah menyatakan kesanggupan untuk  suwita kepada rajanya, walau seandainya jabatan yang diperlole-pun  hanya sebagai seorang pekathik pangeroking kudhapun, ia bersedia. Sukur kalau ia diterima sebagai prajurit. Continue reading

SUMANTRI NGENGER 2 – Ki Nartosabdo

sumantringenger2

Bagian ketiga dari delapan babakan chapter dimulai ketika sisa ujung dari Uler Kambang yang merupakan adegan Prabu Malaya Dhenta, raja Pudhak Setegal,  yang  tengah gandrung kapirangu alias tergila gila dengan sosok Dewi Citrawati terdengar. Dialog ketiga tokoh yang tertancap pada pakeliran walau tidak tervisualisasi, tetap saja menimbulkan keasyikan pada rongga imaginasi. mBilung dengan bahasa Indonesia yang separo-separo mengingatkan ketika tahun-tahun itu atau sebelumnya ketika banyak diantara orang Jawa yang masih belum “wasis” menggunakan bahasa Indonesia menjadi gambaran jaman tersebut. Continue reading

SUMANTRI NGENGER 1 – Ki Nartosabdo

sumantringenger1 copy

Baya ta maduretna kang pinusthika /pinasthi dadi kusuma pepujanku/ kekuwungira kang weh rudating driya/ driya matrenyuh/ tistis linobong branta/

Demikian suluk pathet nem ngelik pembuka dari  lakon Sumantri Ngenger yang kami unggah. Jelas ini bukan permulaan jejeran di Negara Maespati. Ini adalah kaset kedua dari delapan kaset audio sumbangan dari seorang teman. Kaset pertama yang diubek kesana kemari ternyata tidak ketemu. Jadilah kaset ke 2 ini sebagai permulaan dari persembahan Sumantri Ngenger yang dipanggungkan oleh Ki Nartosabdo, yang kali ini kami unggah. Continue reading

DORAWICARA – Ki Timbul Hadiprayitno

dorawicara copy

Werkudara ilang tak kedhepake. iki ana wong bagus, sapa?!

Kadange sinarawedi para kadang Pendhawa, Pendhita kandhang langit kemul mega mendhang kleyang kabur kanginan.  Tanpa dhangka praja, Begawan Surya nDadari, kang dadi peparabku.

Begawan Surya nDadari?!

Iya!

Yen mengkana, kowe kang nulungi para kadang Pandhawa?

Ora tedheng aling-aling kepara nyata!!

Tak jaluk Puntadewa, Janaka, Nakula, Werkudara. Kowe gawe kagol pikirku nggonku nyampurnaake kadang Pandhawa.

Tak ulungake kadang Pandhawa, manawa wis ilang nyawane Begawan Suryandadari.

Wani mungsuh aku!!

Apa abamu!!

Damu dadi awu!!! Continue reading

TAMU TENGAH WENGI KUWE….

Wengi wis nyenyet. Tapi tumrape Sirin, pegaweyane serpis barang elektronik, wengi sing wis lingsir sepi ora marakena dadi ngantuke. Wengi sing kaya kiye swasanane, tumrape Sirin malah sengsaya gampang gole metani komponen endi sing dadi sebab musababe tipi neng sandhinge mengkone bisa dadi urip maning .

Sedhela-sedhela ceg solder ditempelena aring sikile komponen neng  tangan tengen, sing tangan sijine sedhotan timah nyedhot timah sing sing wis lumer. Tangane wis kaya duwe mata, nyandhak kabel meteran ngukur apa komponen esih apik apa wis mojed.

Kopi gaweyane bojone agi sore mau wis mandan sat. Senajana kaya kuwe, kaya wong ngelak gelas isi kopi disruput sekayange. Rasane wis adhem. Sekang njero senthong, bojone angop mbari ngomong kaya wong nglindur

“Kang, leren disit ……. Ngesuk mbokan esih ana dina?!”

Sirin menyat sedela, terus mlaku nyedheki aring senthong. Bojone sing tesih turu ora obah, kemulan njingkrung. Weruh bojone esih kepenak gole turu, Sirin duga-duga, kayane bojone gole ngomong mau, mung sebab tangane grayah grayah, tapi awake bojone ora kecandhak. Mulane senajan esih setengah turu, dheweke sapa aruh karo bojone.

“Ti . . .  ? “ Sirin ngundang alon-alon aring bojone. Tapi sing deundang kayane wis balik maning maring alam impene. Sirin muter pundhake, mlangkah maning aring meja kerjane. Karo mripate ndeleng jam, wektu wis nuduhena jam rolas lewih rongpuluh. Neng sandhing jam cemanthel kalender, seklebatan Sirin nggatekena isi tanggalan. Sedela mripate nyamber angka sing campur karo hurup tanggalan, kecetha siki wis dina Jemuah. Hurup cilik neng ngisore angka, ketulis Kliwon. Jemuwah Kliwon. Continue reading

UNDUR-UNDUR KAJONGAN (IN MEDIAFIRE) – Ki Sugino Siswocarito

Prabu Kresna sing diampingi Setyaki nimbali para patih yakuwe Patih Udawa, Patih Nirbita, patih Andakasura, Patih Sucitra, Patih Tambakganggeng, Patih Drestaketu, Patih Gagakbongkol lan Patih Prabakesa. Rika apal ora patih sekang ngendi bae? Angger durung apal rungokena maning lakon kiye.

Para patih ditimbali sebab ilange Raden Arjuna karo Raden Werkudara, mangkane perang Bratayuda mbutuhena kesektene kekarone. Continue reading

SEJARAH BERKEMBANGNYA PEDALANGAN GAGRAG BANYUMAS

Berbicara mengenai sejarah berkembangnya Pedalangan Gagrag Banyumas ternyata tidak mudah untuk ditelusuri. Sebabnya adalah bukti-bukti dan keterangan yang dapat dipakai sebagai dasar penelusuran terhadap seni pedalangan dikawasan Banyumas ternyata juga sangat langka.

Maka dari itu, kesepakatan telah diambil dengan mengambil bukti sebagian besar berasal dari pengetahuan dari para Empu Pedhalangan Banyumas yang masih bertebaran, sebagai bibit penelusuran yang bahan dasar untuk menetapkan sejarah perkembangan Pedalangan Gagrag Banyumas.

Pada dasarnya, seni pedalangan Gagrag Banyumas itu tumbuh dari sumber Seni Pewayangan Indonesia. Walau demikian, masih perlu dilakukan penelusuran dari kapan Seni Pedalangan Gagrag Banyumas itu mandiri perpijak, terlepas dari induknya. Continue reading

SETA NGRAMAN – Ki Hadi Sugito

Kocap nalika samana ana ing pasewakan Negara Ngastina ketamuan  kadang saka Kesatrian Bumiretawu, Raden Sadewa. Ing kana ing tata lair, Sadewa ngeman marang para Kadang Kurawa, aja nganaake perang Bratayuda yen kersa Negara Ngastina diparingake separo, Pendhawa ya wis trima. Ewasemana  Prabu Duryudana kang wus sarembuk klawan ingkang eyang saka ing Talkandha, Begawan Bisma, wis saguh ngupaya menange Para Kurawa. Mula saka pengendikane ingkang eyang, Begawan Bisma, baline Negara Ngestina dipanggahi. Continue reading

Panggung Wayang Kulit Purwa

Para Pembaca. Kita tahu bahwa wayang kulit dipentaskan dalam sebuah bentangan kain putih disebut kelir, dilengkapi dengan plisir (kain bingkai) berwarna kontras polos atau bermotif (biasanya batik) disekeliling kain putih itu. Kain putih atau dalam bahasa Jawa disebut mota itulah yang direka sebagai jagad wayang, dan kain plisir berperan sebagai langit dan tanah tempat berpijak atau disebut pelemahan. Kain putih yang digelar dibelakang latar wayang kulit bertatah yang dipentaskan, tersorot oleh lampu penerangan (dulu dipakai lampu minyak yang bernama blencong) menjadikan tatahan wayang yang begitu tinggi niliai artistiknya, ter-ekspose sempurna dari belakang layar. Gerakan nyala lampu minyak menjadikannya wayang yang terpampang pada kain mota itu terlihat bergerak-gerak bagai tingkah manusia hidup.

Dibagian tengah bentangan kain putih atau kelir itu, terdapat tempat lowong seluas jangkauan tangan lebih sedikit, adalah bentangan yang digunakan sebagai pentas digelarnya tokoh yang sedang diceritakan. Kemudian disisi kiri kanan hingga ujung luar ditata deretan tokoh wayang yang menghadap kearah sisi luar, yang dalam bahasa pewayangannya disebut simpingan. Pemandangan diatas itulah hal yang tidak dapat dipisahkan dalam panggung wayang kulit.

Tepat dibagian tengah panggung ditancapkan satu atau lebihgunungan (kayon) ketika pentas belum dimulai. Dan pada akhir cerita, gunungan itu kembali ditancapkan ditengah hadapan tokoh protagonist yang melambangkan kebaikan menang diakhir cerita. Atau biasa desebut dengan  istilah tancep kayon. Continue reading

ANGKAWIJAYA KRAMA – Ki Timbul Hadi Prayitno -

Palakramanipun Raden Angkawijaya pikantuk putri Wiratha,  ingkang miturut turun kapernah eyang buyut,  Dewi Utari, menika antawisipun prastawa ingkang mujudaken manunggaling Bathara Cakraningrat lan Bathari Maninten. Nalika samanten sampun Dewa sajodho menika kajibah dening Bethara Guru, minangka sarana sinten ingkang saged antuk kanugrahan sajiwa lan dewa kekalih, tedhak turunipun ing tembe keduga ngregem panguwaos ing tanah Jawi. Continue reading